Khi nhắc đến cộng đồng người Việt Nam tại Nga, không thể không nhắc tới hai trung tâm thương mại lớn ở thủ đô Moskva: Sadovod (người Việt quen gọi là "chợ Chim") và Lyublino (còn được gọi là "chợ Moskva"). Đây là những địa điểm tập trung đông đảo người Việt kinh doanh, làm ăn buôn bán, đặc biệt là trong lĩnh vực may mặc, giày dép và hàng tiêu dùng.
Ở Sadovod có gần 1.000 hộ với khoảng 7.000 người Việt Nam làm ăn, buôn bán. Điểm đặc biệt của người Việt kinh doanh ở các chợ lớn của Moskva là họ hầu như không nghỉ vào dịp Tết Nguyên đán.
Vào những ngày giáp Tết Nguyên đán, dù xa quê, cộng đồng người Việt tại đây vẫn giữ được nếp sống truyền thống. Họ chuẩn bị bữa cơm tất niên, gói bánh chưng, bày mâm cúng Giao thừa – tất cả đều được thực hiện trong hoàn cảnh kinh doanh không nghỉ, do chi phí thuê mặt bằng (gọi là arenda) quá cao.
Cuộc sống mưu sinh trong năm khó khăn
Năm 2022 là một năm đầy biến động với người Việt sinh sống tại Nga. Tình hình kinh tế suy giảm do ảnh hưởng từ xung đột địa chính trị và các lệnh trừng phạt khiến sức mua giảm mạnh, nhiều hộ kinh doanh điêu đứng vì hàng hóa chậm lưu thông, chi phí gia tăng và khách hàng ít dần.
Anh Nguyễn Ngọc Hợi, một tiểu thương người Việt đã có gần 20 năm sinh sống và làm việc tại Nga, chia sẻ: “Sức mua năm nay giảm tới 70%, dù bán hàng trực tiếp hay qua mạng. Chúng tôi vẫn gồng gánh để trụ lại nhưng thật sự rất khó khăn”.
Tuy vậy, nhiều gia đình vẫn cố gắng duy trì tinh thần Tết. “Năm nào cũng vậy, không nghỉ Tết được vì arenda cao, nhưng vẫn làm mâm cúng Giao thừa, vẫn nấu các món truyền thống như ở quê nhà. Mong mỏi duy nhất là chiến sự kết thúc, kinh tế ổn định trở lại”, anh Hợi nói thêm.
Giữ hồn quê nơi xứ người
Với nhiều người, Tết không chỉ là thời khắc sum vầy mà còn là dịp để nhớ về cội nguồn. Chị Nguyễn Thị Mận, một người Việt đã sống ở Nga hơn 35 năm, cho biết chị chỉ về Việt Nam ăn Tết được đúng hai lần. Dù vậy, năm nào gia đình chị cũng chuẩn bị đầy đủ các món ăn Tết Việt Nam như bánh chưng, canh măng, giò chả để giữ gìn hương vị quê hương nơi đất khách.
Tâm trạng nhớ nhà, mong được đoàn tụ cũng là điều dễ thấy ở những người trẻ như Phạm Thị Vân (quê Thanh Hóa) và Nguyễn Thị Huế (quê Thái Bình), những người đã sang Nga lao động từ hơn 10 năm nay. “Năm nay chỉ sắp xếp cho chồng và con về quê được, còn mình ở lại. Nhưng vẫn cố gắng nấu mâm cơm giống ở nhà để cúng Tất niên. Mong sang năm kinh tế khá hơn, có thể về quê ăn Tết với mọi người”, em Vân chia sẻ.
Lan tỏa tinh thần cộng đồng và thiện nguyện
Dù gặp nhiều khó khăn, cộng đồng người Việt tại Moskva, đặc biệt là tại chợ Sadovod, vẫn tích cực tham gia các hoạt động thiện nguyện. Trong năm 2022, nhiều đợt quyên góp đã được tổ chức để gửi quần áo, vật dụng thiết yếu tới các trại trẻ mồ côi, nhà dưỡng lão và người tị nạn tại các khu vực chịu ảnh hưởng bởi chiến sự.
Những hành động thiết thực này không chỉ thể hiện tinh thần tương thân tương ái của người Việt xa xứ, mà còn góp phần tạo dựng hình ảnh tốt đẹp của cộng đồng Việt Nam tại Nga – một cộng đồng vừa gìn giữ truyền thống, vừa biết thích nghi và sẻ chia trong hoàn cảnh khó khăn.
Tiếng Nga – cầu nối cho sự hội nhập và phát triển
Trong bối cảnh người Việt ngày càng đông tại Nga, tiếng Nga trở thành công cụ quan trọng để hội nhập xã hội sở tại, đặc biệt với thế hệ trẻ và những người mới sang lao động, học tập hoặc định cư. Việc thành thạo tiếng Nga không chỉ giúp cải thiện giao tiếp hàng ngày mà còn mở ra nhiều cơ hội trong lĩnh vực du học Nga, tiếp cận học bổng chính phủ, học bổng hiệp định, hay thậm chí tham gia các chương trình đào tạo kỹ thuật cao tại các trường đại học hàng đầu như Đại học Tài chính thuộc Chính phủ Liên bang Nga hay Đại học Tổng hợp Quốc gia Moskva.
Tết đối với người Việt Nam luôn là thời khắc thiêng liêng, dù ở bất cứ nơi đâu. Với cộng đồng người Việt tại Nga, không khí Tết có thể không rộn ràng như quê nhà, nhưng sự ấm áp vẫn hiện diện qua những bữa cơm tất niên, những lời chúc đầu xuân và cả những hành động thiện nguyện thầm lặng.
Giữa giá lạnh của Moskva, trong lòng mỗi người Việt nơi đây vẫn ấm lên bởi tình cảm gia đình, tình đồng hương và niềm tin vào một năm mới thuận lợi hơn, bình an hơn.