Vì sao người Nga chuộng chung cư hơn nhà vườn đất rộng giá rẻ?

Nếu hỏi người Nga về nơi ở lý tưởng, phần lớn sẽ trả lời: một căn nhà vườn rộng rãi, thoáng đãng, không khí trong lành và gần gũi thiên nhiên. Thế nhưng, dữ liệu thống kê lại cho thấy điều ngược lại. Dù nước Nga sở hữu diện tích lớn nhất thế giới, với nhiều vùng đất rẻ và hoang hóa, thì vẫn có đến hơn 60% dân số sống trong các căn hộ chung cư.

Giấc mơ về một mái nhà riêng thường bị dừng lại ở lý tưởng, bởi thực tế lại đầy rẫy những rào cản: từ hạ tầng yếu kém, chi phí tiện nghi cao, cho đến thói quen sinh hoạt và quan niệm xã hội đã ăn sâu nhiều thế hệ.

Xa trung tâm, thiếu tiện nghi, chi phí duy trì cao

Một trong những lý do khiến người Nga không mặn mà với nhà vườn chính là sự bất tiện trong cuộc sống thường nhật. Diana Laretskaya – một chuyên gia hình ảnh sống tại ngoại ô Moscow – chia sẻ rằng cô phải tính toán từng ngày đi chợ, hẹn khách hay làm việc từ xa chỉ vì việc di chuyển vào nội đô mất nhiều thời gian và dễ bị kẹt xe.

Với những người như doanh nhân Roman Alekhin, hình dung về "ngôi nhà bên bờ sông, lò sưởi ấm cúng" đã bị thực tế đánh đổi bằng việc... liên tục bảo trì, tự vận hành hệ thống điện nước, xử lý côn trùng hay dọn bể bơi.

Mikhail Alekseevsky – Giám đốc Trung tâm Nhân chủng học đô thị tại Strelka KB – nhận định: “Chi phí bảo trì cao, sự thiếu đồng bộ hạ tầng và dịch vụ công cộng khiến nhà vườn tại Nga dễ trở thành gánh nặng hơn là giấc mơ lý tưởng”.

Nhà vườn chưa bao giờ là lựa chọn chính

Ở nhiều vùng ngoại ô, người dân buộc phải tự lo tất cả: từ hệ thống điện, nước, sưởi, rác thải cho đến an ninh. Việc này khác xa với mô hình chung cư – nơi các dịch vụ đều do ban quản lý đảm nhiệm. Konstantin, một cư dân từng sống nửa đời ở Hà Lan, nhận xét: “Tại châu Âu, chất lượng cuộc sống đồng đều dù sống ở trung tâm hay vùng quê. Ở Nga thì không – tiện nghi không đi kèm với vị trí”.

Không có trường học, bệnh viện hay cửa hàng gần nhà, cư dân nhà vườn phụ thuộc hoàn toàn vào xe hơi. Với các gia đình có con nhỏ, điều này là trở ngại lớn. Trong khi đó, tại chung cư, mọi tiện ích đều trong tầm tay.

Xây nhà vườn – bài toán của người giàu và can đảm

Một trong những rào cản lớn nhất với nhà vườn ở Nga là chính sách phát triển đô thị. Chính quyền các tỉnh thành thường đánh giá mức độ phát triển bằng số lượng nhà ở mới, và điều đó thường đồng nghĩa với việc ưu tiên xây dựng chung cư cao tầng để tận dụng diện tích tối đa.

Roman Popov – Phó giáo sư Khoa Phát triển đô thị tại Trường Kinh tế Cao cấp Moscow – chỉ ra rằng nhà ở tư nhân chủ yếu là “cuộc chơi của giới thượng lưu” hoặc những gia đình đã sống qua nhiều thế hệ ở vùng ngoại ô. Với đại đa số, việc xây nhà mới đồng nghĩa với việc tự đảm nhận mọi khâu từ thiết kế đến hoàn thiện, trong một hệ thống pháp lý và cơ sở hạ tầng còn nhiều bất cập.

Từ năm 2018, người dân Nga thậm chí không cần xin giấy phép xây dựng nhà ở tư nhân – điều khiến chất lượng và tiêu chuẩn xây dựng bị thả nổi. Hàng xóm của Konstantin từng sống chỉ bằng máy phát điện vì “chẳng cần gì nhiều hơn là một bữa thịt rán” – điều khó tưởng tượng ở các nước châu Âu.

Tư duy Xô viết và thói quen xã hội vẫn còn nguyên vẹn

Có một lý do mang tính văn hóa và tâm lý sâu xa hơn: nhà vườn trong tư duy của nhiều người Nga vẫn là “nhà nghỉ dưỡng” – nơi để về vào cuối tuần, chứ không phải không gian sinh hoạt chính. Thời Liên Xô, có nhà chung cư là biểu hiện cho thành công. Đến nay, ngay cả những người có nhà vườn vẫn giữ lại căn hộ trong thành phố như một dạng “của để dành” hoặc vì... danh giá xã hội.

Tại các tỉnh phía nam như Taganrog, mô hình nhà vườn phổ biến hơn. Song cũng tại đây, nhiều căn nhà thiếu tiện nghi, hạ tầng yếu kém và không được coi là “chuẩn sống hiện đại”. Popov gọi đây là "hạng hai của không gian sống", phản ánh rõ rệt qua tư duy quy hoạch và cách người dân định giá nơi ở.

Nhà vườn – mốt nhất thời hay xu hướng lâu dài?

Trong thời kỳ đại dịch COVID-19, nhu cầu sở hữu nhà vườn tăng lên đáng kể khi giãn cách xã hội khiến người dân tìm kiếm không gian rộng rãi, tách biệt. Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, xu hướng này chỉ mang tính tạm thời.

Alekseevsky dự đoán: “Sau đại dịch, sự bất tiện trong vận hành nhà vườn và chi phí cao sẽ khiến nhiều người quay lại với chung cư. Không ít người từng bỏ phố về quê giờ lại rao bán nhà vì không chịu nổi chi phí bảo trì và tắc đường mỗi ngày”.

Gợi mở cho người trẻ muốn du học Nga hoặc định cư

Với những bạn trẻ đang có kế hoạch du học Nga, tìm hiểu về văn hóa nhà ở là điều không thể bỏ qua. Việc chọn nơi ở không chỉ là vấn đề tiện nghi, mà còn phản ánh môi trường học tập, sinh hoạt và khả năng hòa nhập. Nếu bạn đang tìm kiếm học bổng chính phủ Nga hoặc các chương trình học bổng hiệp định, điều quan trọng là xác định rõ nhu cầu cá nhân: thích sống độc lập tại ngoại ô hay hòa mình trong các khu dân cư nội thành.

Tiếng Nga cũng là yếu tố quan trọng giúp bạn thích nghi với cuộc sống, đặc biệt khi tiếp xúc với cộng đồng cư dân bản địa tại các khu chung cư – nơi có quy định chặt chẽ về tiếng ồn, vệ sinh và văn hóa sống tập thể.