Từ ngày 23/10 đến 2/12/2023, trong khuôn khổ chương trình quốc tế “Đại sứ tiếng Nga trên thế giới”, các tình nguyện viên đến từ Liên bang Nga đã có chuyến công tác và giảng dạy tại nhiều trường trung học phổ thông chuyên ở Việt Nam. Mục tiêu của chương trình là tăng cường sự quan tâm của thế hệ trẻ Việt Nam tới ngôn ngữ và văn hóa Nga, đồng thời thúc đẩy hợp tác giáo dục và giao lưu nhân dân giữa hai nước.
Chương trình do Phân viện Pushkin tại Hà Nội tổ chức với sự tham gia của cô Anna Listova – giáo viên tiếng Nga và sinh viên Polina Dorozhkina. Trong sáu tuần làm việc tích cực, họ đã tổ chức hàng loạt lớp học tương tác cho học sinh tại các trường THPT Chuyên Phan Bội Châu (Nghệ An), Trường Trần Đăng Ninh (Nam Định), Trường Chuyên Biên Hòa (Hà Nam) và Trường Chuyên Thái Nguyên.
Từ lớp học đến cầu nối văn hóa
Chia sẻ về hành trình tại Việt Nam, cô Anna Listova cho biết đây là chuyến đi vừa mang tính học thuật, vừa mang đậm dấu ấn ngoại giao văn hóa: “Mỗi ngày trôi qua đều là một hành trình bận rộn và đầy trải nghiệm – từ việc chuẩn bị bài giảng, tham gia sự kiện chính thức, gặp gỡ các cơ quan nhà nước đến tìm hiểu phong tục và đời sống địa phương”.
Cô nhấn mạnh, qua chương trình, bản thân không chỉ tích lũy kinh nghiệm giảng dạy và tình nguyện quốc tế mà còn mở rộng góc nhìn về giáo dục xuyên văn hóa – một kỹ năng ngày càng quan trọng trong thế giới toàn cầu hóa.
Về phần mình, sinh viên Polina Dorozhkina cho biết điều khiến cô xúc động nhất trong hành trình là sự quan tâm chân thành của học sinh Việt Nam dành cho tiếng Nga. “Các em không chỉ đặt câu hỏi về các trường đại học ở Moskva hay học bổng du học Nga, mà còn thể hiện tình yêu với văn hóa Nga qua tranh vẽ, khẩu hiệu, thậm chí hỏi về ẩm thực Nga. Có em còn ngắt lời khi chúng tôi trò chuyện bằng tiếng Nga để nói rằng: ‘Em cũng đang học tiếng Nga!’”.
Những khoảnh khắc nhỏ ấy chính là động lực để chương trình tiếp tục phát triển mạnh mẽ trong tương lai, đưa tiếng Nga, văn hóa và nền giáo dục Nga đến gần hơn với học sinh, sinh viên Việt Nam – những người có thể trở thành du học sinh, học giả hoặc cán bộ hợp tác quốc tế trong tương lai gần.
Tình nguyện giáo dục: một mô hình mới trong ngoại giao nhân dân
Chương trình “Đại sứ tiếng Nga trên thế giới” là một sáng kiến tình nguyện quốc tế được Viện Ngôn ngữ Quốc gia Nga mang tên Pushkin khởi xướng từ năm 2015 với sự hỗ trợ của Bộ Khoa học và Giáo dục Đại học Liên bang Nga. Khác với các hoạt động giáo dục truyền thống, chương trình này sử dụng phương pháp tiếp cận mềm – mang tính nhân đạo, dựa trên tinh thần thiện chí và kết nối giữa con người với con người.
Không chỉ tại Việt Nam, hiện các “đại sứ tiếng Nga” cũng đang giảng dạy ở Tajikistan và Uzbekistan, mở rộng mạng lưới ảnh hưởng văn hóa Nga ở nhiều khu vực có tiềm năng hợp tác giáo dục và đào tạo.
Việc đưa tiếng Nga trở lại trường phổ thông không chỉ mang tính biểu tượng mà còn thể hiện tầm nhìn dài hạn trong chiến lược đào tạo nhân lực phục vụ hợp tác song phương, đặc biệt trong bối cảnh học bổng chính phủ Nga, học bổng hiệp định Nga – Việt ngày càng được mở rộng và thu hút nhiều học sinh sinh viên ưu tú Việt Nam tham gia.
Cơ hội du học Nga đang rộng mở hơn bao giờ hết, với hàng trăm học bổng mỗi năm từ Chính phủ Nga và các chương trình liên kết đào tạo giữa hai quốc gia. Để tận dụng tốt các cơ hội đó, học sinh Việt Nam cần được trang bị nền tảng ngôn ngữ từ sớm, bắt đầu từ chính môi trường phổ thông – nơi các “đại sứ tiếng Nga” đang nỗ lực gieo những hạt mầm đầu tiên.