Hợp tác Việt - Nga trong nghiên cứu biển

Chiều 17/5, tại Cảng Nha Trang (tỉnh Khánh Hòa), Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam long trọng tổ chức lễ đón tàu nghiên cứu khoa học biển “Viện sĩ Oparin” của Liên bang Nga. Đây là chuyến khảo sát hỗn hợp lần thứ tư trong khuôn khổ “Lộ trình hợp tác trong nghiên cứu biển giai đoạn 2018–2025” giữa hai Viện Hàn lâm, và đồng thời cũng là lần khảo sát thứ 8 bằng tàu “Viện sĩ Oparin” tại vùng biển Việt Nam.

Buổi lễ được kết nối trực tuyến giữa các đầu cầu tại Nha Trang, Hà Nội, và hai thành phố của Nga là Moscow và Vladivostok, cho thấy sự quan tâm sâu rộng của hai quốc gia đối với lĩnh vực nghiên cứu khoa học biển và hợp tác giáo dục đào tạo quốc tế.

Hợp tác Việt - Nga trong khoa học biển: từ kết quả đến triển vọng

Từ điểm cầu Hà Nội, Giáo sư, Viện sĩ Châu Văn Minh – Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam – nhấn mạnh ý nghĩa đặc biệt của chuyến khảo sát lần này. Đây là hoạt động đầu tiên triển khai sau Thỏa thuận hợp tác được thông qua tại Khóa họp lần thứ 24 của Ủy ban Liên Chính phủ Việt - Nga vào tháng 4/2023. Không chỉ là hoạt động khoa học đơn thuần, chuyến khảo sát còn là minh chứng cho hiệu quả triển khai Biên bản Khóa họp giữa hai chính phủ.

Tại điểm cầu Moscow, ông Panchenko Vladislav Yakovlevich – Phó Chủ tịch phụ trách hợp tác quốc tế của Viện Hàn lâm Khoa học Nga – đánh giá cao nỗ lực hợp tác chặt chẽ của phía Việt Nam và vai trò nổi bật của các nhà khoa học Việt trong quá trình chuẩn bị, triển khai khảo sát.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Giáo dục Đại học Nga, ông Valery Falkov, cũng bày tỏ sự ủng hộ mạnh mẽ đối với quan hệ hợp tác lâu dài giữa hai Viện Hàn lâm, đặc biệt trong lĩnh vực khoa học biển – một thế mạnh và ưu tiên trong chính sách giáo dục và nghiên cứu khoa học của Nga.

Đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao tri thức qua từng hải trình

Phó giáo sư, Tiến sĩ Đào Việt Hà – Viện trưởng Viện Hải dương học – khẳng định rằng Viện Hải dương học đã bốn lần tổ chức đón tàu “Viện sĩ Oparin” cập cảng Nha Trang kể từ năm 2005. Lần khảo sát thứ 8 này tiếp tục là dấu mốc quan trọng trong hành trình tăng cường năng lực nghiên cứu khoa học biển và đào tạo nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực này tại Việt Nam.

Khoảng 40 nhà khoa học từ hai nước sẽ cùng tham gia chuyến khảo sát kéo dài gần một tháng, tiến hành nghiên cứu tại nhiều vùng biển khác nhau của Việt Nam. Không chỉ thu mẫu, khảo sát địa hình đáy biển, mà việc phân tích tại chỗ thông qua hệ thống phòng thí nghiệm hiện đại ngay trên tàu cho phép dữ liệu thu được mang tính tức thời và ứng dụng cao.
Tàu nghiên cứu biển “Viện sĩ Oparin” dài 75,5 mét, trọng tải hơn 2.440 tấn, được trang bị đầy đủ thiết bị hiện đại cho các hoạt động khảo sát dài ngày. Các phòng thí nghiệm chuyên biệt trên tàu cho phép xử lý mẫu vật trực tiếp, đảm bảo chất lượng dữ liệu phục vụ nghiên cứu khoa học biển sâu.

Được biết, tàu “Viện sĩ Oparin” là phương tiện chủ lực của Viện Hàn lâm Khoa học Nga trong các dự án hợp tác quốc tế, không chỉ riêng tại Việt Nam mà còn với nhiều quốc gia châu Á – Thái Bình Dương. Việc tàu quay trở lại Việt Nam thể hiện rõ nét niềm tin chiến lược của Nga đối với hợp tác khoa học và giáo dục với Việt Nam.

Từ nghiên cứu biển đến thúc đẩy đào tạo và du học Nga

Chuyến khảo sát không chỉ là hoạt động khoa học biển thông thường mà còn là phần mở rộng trong chiến lược hợp tác quốc tế về giáo dục, đào tạo và chuyển giao công nghệ. Từ những hải trình như thế, các sinh viên, nghiên cứu sinh, học viên cao học tại Việt Nam có thêm cơ hội tiếp cận với môi trường nghiên cứu chuẩn quốc tế – từ đó mở ra cơ hội du học Nga, học bổng chính phủ, học bổng hiệp định và nhiều chương trình hợp tác đào tạo liên kết.

Việc học tiếng Nga, vốn từng là xu hướng mạnh mẽ tại Việt Nam từ những thập kỷ trước, nay đang dần được khơi dậy trở lại qua các chương trình học bổng du học Nga và hợp tác nghiên cứu như thế này. Việc gắn kết giữa nghiên cứu khoa học và đào tạo nguồn nhân lực trẻ được kỳ vọng sẽ tạo ra một thế hệ mới hiểu biết sâu sắc, có năng lực ngoại ngữ và trình độ nghiên cứu – góp phần nâng tầm vị thế Việt Nam trong khu vực về khoa học biển và hợp tác quốc tế.

Tàu “Viện sĩ Oparin” không chỉ mang theo những thiết bị khoa học hiện đại mà còn mang theo tinh thần hợp tác bền vững giữa hai dân tộc. Từ những chuyến khảo sát này, các chương trình học bổng Nga, học bổng hiệp định, du học Nga, học tiếng Nga… cũng được khơi nguồn mạnh mẽ hơn, góp phần tạo nên một hành trình gắn bó chặt chẽ giữa khoa học, giáo dục và ngoại giao nhân dân giữa Việt Nam và Liên bang Nga.