Việt Nam và Nga đẩy mạnh hợp tác giáo dục và khoa học công nghệ

Ngày 1/12/2023 tại Hà Nội, Khóa họp lần thứ IV của Ủy ban hợp tác giáo dục, khoa học và công nghệ Việt Nam – Liên bang Nga đã chính thức diễn ra với sự chủ trì của Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam cùng Bộ Khoa học và Giáo dục Đại học Liên bang Nga. Đây là dịp để hai bên cùng nhìn lại chặng đường hợp tác gần một thập kỷ qua, đồng thời định hình chiến lược mới cho tương lai, trong bối cảnh Việt Nam và Nga đều đang thúc đẩy tăng trưởng xanh, chuyển đổi số và phát triển bền vững.

Khóa họp có sự tham dự của lãnh đạo các bộ, ngành, tổ chức khoa học – giáo dục hàng đầu của hai quốc gia. Về phía Việt Nam có Thứ trưởng Bộ KH&CN Trần Hồng Thái làm Trưởng đoàn. Về phía Nga là Thứ trưởng Bộ Khoa học và Giáo dục Đại học Liên bang Nga, ông Mogilievskyi Konstantin Iliych. Cùng tham dự còn có đại diện các trường đại học, viện nghiên cứu, và Đại sứ quán Nga tại Việt Nam.

Cột mốc đánh dấu 10 năm quan hệ đối tác chiến lược về KH&CN và giáo dục

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Trần Hồng Thái nhấn mạnh: “Sự kiện này là dịp quan trọng để hai bên rà soát, đánh giá và làm mới các nội dung hợp tác, đồng thời hướng tới kỷ niệm 10 năm ký kết Hiệp định Đối tác Chiến lược trong lĩnh vực khoa học và công nghệ giữa Chính phủ hai nước vào năm 2024”.

Hơn 10 năm qua, hợp tác giữa Việt Nam và Nga trong lĩnh vực giáo dục, khoa học và công nghệ đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể, từ đào tạo nguồn nhân lực, trao đổi nghiên cứu đến xây dựng các chương trình học bổng hiệp định và học bổng chính phủ. Nga hiện là một trong những quốc gia cấp nhiều học bổng nhất cho sinh viên Việt Nam, với khoảng 1.000 suất mỗi năm, chủ yếu tập trung vào các lĩnh vực mũi nhọn như năng lượng nguyên tử, trí tuệ nhân tạo, kỹ thuật, công nghệ thông tin và tiếng Nga.

Định hướng hợp tác mới: từ nghiên cứu cơ bản đến đào tạo kỹ sư công nghệ cao

Tại khóa họp, hai bên đã cập nhật các xu hướng phát triển giáo dục, KH&CN của mỗi nước và cùng thống nhất định hướng hợp tác trong giai đoạn 2024–2026. Đặc biệt, Việt Nam và Nga sẽ chú trọng đào tạo nhân lực trong các lĩnh vực công nghệ then chốt phù hợp với Chiến lược quốc gia của Việt Nam về cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

Nga bày tỏ mong muốn thúc đẩy việc thành lập các liên minh đại học kỹ thuật và liên minh đào tạo nhân lực công nghệ thông tin – truyền thông. Đây là nỗ lực nhằm kết nối sâu rộng các trường đại học hàng đầu như Đại học Bách khoa Hà Nội, Đại học Bách khoa TP. Hồ Chí Minh với các trường đại học danh tiếng của Nga như Đại học Năng lượng Moscow, Đại học Hàng không Moscow, Đại học Liên bang Viễn Đông, và Đại học LETI.

Đẩy mạnh chương trình học bổng Nga và trao đổi học thuật

Các chương trình du học Nga, học bổng Nga, học bổng hiệp định, và học bổng chính phủ tiếp tục là trụ cột của hợp tác giáo dục song phương. Đây không chỉ là cơ hội để sinh viên Việt Nam tiếp cận nền giáo dục Nga chất lượng cao, mà còn góp phần đào tạo đội ngũ chuyên gia phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Đồng thời, việc đẩy mạnh dạy và học tiếng Nga tại Việt Nam cũng sẽ được chú trọng hơn, qua đó góp phần duy trì cầu nối văn hóa, học thuật giữa hai quốc gia.

Phía Nga cam kết sẽ phối hợp cùng Việt Nam triển khai hiệu quả các chương trình học bổng, tuyển chọn và đào tạo nhân lực trình độ cao. Ngoài ra, hai nước cũng sẽ cùng xúc tiến đàm phán để ký kết Hiệp định thành lập và vận hành Trung tâm Pushkin tại Việt Nam – một biểu tượng hợp tác văn hóa và ngôn ngữ quan trọng.

Hợp tác thực chất, hướng tới hiệu quả dài hạn

Phát biểu kết luận, Thứ trưởng Trần Hồng Thái khẳng định, Việt Nam và Nga cần tiếp tục triển khai có chiều sâu các nội dung hợp tác đã thống nhất. Trong đó bao gồm: đẩy nhanh tiến độ đàm phán giữa Quỹ phát triển KH&CN quốc gia (NAFOSTED) và Quỹ Khoa học Nga; xây dựng danh mục các dự án nghiên cứu chung; và đồng tài trợ các đề tài có tính ứng dụng cao.

Ngoài ra, hai bên sẽ thúc đẩy hợp tác giữa các viện nghiên cứu lớn như Viện Hàn lâm Khoa học Việt Nam và Viện Hàn lâm Khoa học Nga, đặc biệt trong các lĩnh vực năng lượng nguyên tử, khoa học vật liệu, trí tuệ nhân tạo và đổi mới sáng tạo.

Nhiều thỏa thuận hợp tác quan trọng được ký kết

Trong khuôn khổ Khóa họp, các bên đã ký kết nhiều thỏa thuận quan trọng, tạo nền tảng pháp lý cho hợp tác dài hạn giữa các cơ sở giáo dục – nghiên cứu hai nước:

• Biên bản Khóa họp giữa Bộ KH&CN Việt Nam và Bộ Khoa học và Giáo dục Đại học Nga
• Thỏa thuận thành lập Hiệp hội các trường đại học kỹ thuật
• Thỏa thuận thành lập Hiệp hội các trường đào tạo công nghệ thông tin – truyền thông
• Thỏa thuận hợp tác giữa Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam và Đại học Nghiên cứu Hạt nhân Quốc gia Nga (MEPhi)

Những bước đi này không chỉ khẳng định cam kết hợp tác mạnh mẽ giữa Việt Nam và Nga, mà còn mở ra cơ hội thiết thực cho sinh viên, giảng viên và các nhà nghiên cứu Việt Nam.

Triển vọng cho hợp tác Việt – Nga trong giáo dục và KH&CN

Dự kiến, Khóa họp lần thứ V sẽ được tổ chức tại Matxcova vào cuối năm 2024 hoặc đầu năm 2025. Đây sẽ là cơ hội để hai bên tiếp tục thúc đẩy các sáng kiến, chương trình học bổng chính phủ, mở rộng mạng lưới trường đại học đối tác, và thúc đẩy nghiên cứu song phương trong bối cảnh toàn cầu đang chuyển mình mạnh mẽ.

Có thể thấy, với quyết tâm và tầm nhìn chiến lược, hợp tác giữa Việt Nam và Liên bang Nga trong lĩnh vực giáo dục, khoa học và công nghệ không chỉ mang tính biểu tượng mà đang ngày càng thực chất, hiệu quả và hướng đến phát triển bền vững lâu dài. Đây cũng là động lực quan trọng giúp Việt Nam phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao – yếu tố then chốt để tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu trong giai đoạn mới.