Mô hình kép khi kết hợp giáo dục với thực tiễn tại Nga

Nga đang thúc đẩy mạnh mẽ mô hình giáo dục kép – cho phép học sinh, sinh viên vừa học văn hóa, vừa tham gia làm việc thực tế. Trong bối cảnh tỷ lệ thất nghiệp ở thanh niên còn cao, việc kết hợp giữa học và hành từ sớm được xem là giải pháp giúp người trẻ nâng cao kỹ năng, thích nghi tốt với thị trường lao động. Mô hình này cũng có ý nghĩa tham khảo với các du học sinh Việt Nam tại Nga, đặc biệt với những bạn đi theo diện học bổng chính phủ, học bổng hiệp định, đang theo đuổi con đường du học Nga và muốn tận dụng thời gian học tập một cách hiệu quả nhất.

Giáo dục kép là xu hướng của những quốc gia phát triển

Tại nhiều quốc gia phát triển như Thụy Sĩ, Đức, Áo, Đan Mạch hay Na Uy, mô hình giáo dục kép đã được triển khai từ lâu và đạt được nhiều kết quả tích cực. Có tới 30% - 70% học sinh trung học cơ sở tại đây tham gia vào hệ thống đào tạo nghề kết hợp với thực hành, nơi các em vừa học lý thuyết tại trường, vừa được trải nghiệm công việc thực tế tại doanh nghiệp.

Tại Thụy Sĩ, Luật Dạy nghề năm 2002 thậm chí yêu cầu chính quyền địa phương phải hỗ trợ các thanh thiếu niên sau khi hoàn tất chương trình giáo dục cơ bản tìm được vị trí thực tập phù hợp, đồng thời khuyến khích các công ty tạo việc làm dành riêng cho đối tượng này.

Mô hình này không chỉ mang lại lợi ích cho học sinh, mà còn tạo động lực cho doanh nghiệp đầu tư vào nguồn nhân lực trẻ, từ đó đóng góp vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

Thực trạng thất nghiệp trẻ tăng, thiếu kỹ năng thực tiễn

Tại Nga, tỷ lệ thất nghiệp ở nhóm thanh niên từ 18 đến 29 tuổi trong năm qua đã tăng từ 14% lên 16%, trong khi nhóm tuổi từ 15 đến 19 tuổi có tỷ lệ thất nghiệp gần 30%. Lý do chủ yếu đến từ việc thiếu kinh nghiệm làm việc thực tế, hoặc chưa được trang bị kỹ năng phù hợp với nhu cầu thị trường lao động.

Theo thống kê của Cơ quan Thống kê Liên bang Nga (Rosstat), có tới 38,3% sinh viên tốt nghiệp các trường phổ thông và trường kỹ thuật làm những công việc không liên quan đến chuyên ngành đã được đào tạo. Việc thiếu trải nghiệm thực tiễn khiến sinh viên gặp khó trong khâu tìm việc và hội nhập nghề nghiệp sau khi ra trường.

Một vấn đề đáng chú ý khác là tình trạng các nhà tuyển dụng Nga không muốn tuyển nhân viên trẻ thiếu kinh nghiệm. Những người trẻ, dù có trình độ học vấn, cũng chỉ được nhận vào các vị trí đơn giản, lương thấp và ít cơ hội phát triển.

Tạo điều kiện cho thanh thiếu niên làm việc sớm

Nhằm cải thiện thực trạng trên, các nhà hoạch định chính sách của Nga đã và đang đề xuất nhiều giải pháp thiết thực. Trong đó có sáng kiến miễn đóng bảo hiểm xã hội và thuế cho thanh thiếu niên từ 13 đến 18 tuổi có thu nhập dưới mức nhất định, giúp giảm chi phí cho doanh nghiệp và khuyến khích họ tạo thêm cơ hội việc làm.

Đồng thời, đề xuất thay đổi quy định về thời gian làm việc – vốn đang giới hạn 4 giờ/ngày đối với người 14 tuổi – theo hướng linh hoạt hơn cũng đang được xem xét. Mục tiêu là giúp thanh thiếu niên làm quen với môi trường lao động mà không ảnh hưởng đến việc học.

Những đề xuất này nằm trong khuôn khổ dự án “20 ý tưởng cho sự phát triển của nước Nga”, đang thu hút nhiều sự quan tâm của giới chuyên gia và dư luận.

Kết hợp làm việc và học tập: nên hay không?

Không ít phụ huynh vẫn còn lo ngại rằng, việc để con em mình đi làm từ quá sớm sẽ ảnh hưởng đến việc học tập. Tuy nhiên, các chuyên gia giáo dục và tâm lý lại có góc nhìn khác.

Theo bà Irina Svyatitskaya – trưởng bộ phận hướng nghiệp của HeadHunter (một trong những nền tảng tìm việc hàng đầu tại Nga), việc thanh thiếu niên tiếp xúc sớm với môi trường lao động sẽ giúp các em phát triển kỹ năng giao tiếp, khả năng tổ chức công việc và làm quen với văn hóa nghề nghiệp – những điều trường học không thể dạy hết.

Bà cho rằng: “Không chỉ học từ sách vở, các em còn học từ chính đồng nghiệp, quản lý, hay thậm chí là những cuộc trò chuyện nơi hành lang. Đó là những bài học sống động và thực tế”.

Vấn đề không nằm ở việc “có nên làm thêm hay không”, mà là “làm thế nào để vừa học tốt, vừa làm hiệu quả”.

Giáo dục kép và ý nghĩa đối với du học sinh Việt tại Nga

Đối với cộng đồng du học sinh Việt Nam tại Nga, đặc biệt là những bạn đi theo diện học bổng Nga, học bổng hiệp định, mô hình giáo dục kép cũng mang lại những gợi ý đáng suy ngẫm.

Nhiều sinh viên Việt tại Nga vẫn đang tìm cách tranh thủ thời gian rảnh để đi làm thêm, vừa trang trải sinh hoạt, vừa tích lũy kỹ năng. Tuy nhiên, không phải ai cũng định hướng rõ ràng, hoặc chọn được công việc phù hợp với ngành học.

Việc nhà nước Nga dần hoàn thiện hành lang pháp lý và khuyến khích mô hình học đi đôi với hành có thể tạo điều kiện thuận lợi hơn cho du học sinh, nhất là trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng và yêu cầu từ thị trường lao động ngày càng cao.

Học phải gắn với hành để trưởng thành bền vững

Kết hợp giữa học tập và làm việc thực tế là một hướng đi đúng đắn trong giáo dục hiện đại. Mô hình giáo dục kép tại Nga, nếu được áp dụng hiệu quả, sẽ không chỉ giúp giảm tỷ lệ thất nghiệp trong giới trẻ, mà còn tạo nên một thế hệ lao động có kỷ luật, năng lực và khả năng thích ứng cao.

Với thanh thiếu niên Nga, đây là cách để bước vào đời sớm hơn, trưởng thành hơn. Với du học sinh Việt tại Nga, đây có thể là cơ hội để làm giàu trải nghiệm, tăng cường kỹ năng mềm và chuẩn bị cho một tương lai sự nghiệp rộng mở – dù ở lại Nga hay trở về Việt Nam.