Việt Nam - Nga: Đối tác tin cậy, hợp tác ngày càng sâu rộng

Nền tảng vững chắc từ quá khứ lịch sử

Ngày 30/1/1950, Liên Xô là một trong những quốc gia đầu tiên công nhận và thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Nhưng mối quan hệ giữa nhân dân hai nước còn bắt đầu từ sớm hơn thế – từ những năm 1920, khi Chủ tịch Hồ Chí Minh lần đầu đặt chân đến Liên Xô, tìm kiếm ánh sáng lý luận cách mạng để giải phóng dân tộc.

Trải qua hơn 70 năm, quan hệ Việt – Nga (và trước đó là Việt – Xô) luôn được giữ gìn, củng cố và không ngừng mở rộng. Liên Xô trước đây và nay là Liên bang Nga đã đồng hành cùng nhân dân Việt Nam trong công cuộc kháng chiến giành độc lập và trong quá trình xây dựng, phát triển đất nước.

Những dấu mốc hợp tác quan trọng như việc ký Tuyên bố chung về quan hệ Đối tác chiến lược (2001) và Đối tác chiến lược toàn diện (2012) đã đưa mối quan hệ song phương lên một tầm cao mới. Từ đối tác chính trị – ngoại giao tin cậy, Việt Nam và Nga đã mở rộng hợp tác thực chất trên tất cả các lĩnh vực.

Hợp tác giáo dục đào tạo: điểm sáng nổi bật

Trong lịch sử, Liên Xô từng đào tạo cho Việt Nam gần 40.000 cán bộ, chuyên gia thuộc nhiều lĩnh vực – từ kỹ thuật, y tế, quân sự đến khoa học xã hội và nhân văn. Dấu ấn ấy vẫn còn đậm nét trong nhiều thế hệ trí thức Việt Nam.

Hiện nay, Nga tiếp tục là một trong những quốc gia cấp nhiều học bổng nhất cho sinh viên Việt Nam. Từ năm 2019 đến nay, mỗi năm có khoảng 1.000 suất học bổng chính phủ Nga được dành cho công dân Việt Nam theo diện học bổng hiệp định. Trong năm học 2022–2023, đã có hơn 1.200 lưu học sinh Việt Nam được cử sang Nga học tập bằng hình thức học bổng này.

Tính đến thời điểm hiện tại, hơn 5.000 sinh viên Việt Nam đang du học Nga, góp phần củng cố mối quan hệ hợp tác giáo dục giữa hai quốc gia. Các chương trình đào tạo đa dạng, trải dài nhiều chuyên ngành từ kỹ thuật, dầu khí, y khoa đến công nghệ thông tin, khoa học cơ bản và nghệ thuật.

Song song với đào tạo đại học và sau đại học, Việt Nam và Nga cũng thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực đào tạo nghề, liên kết giữa các cơ sở giáo dục và các chương trình trao đổi học thuật. Đây là bước chuẩn bị quan trọng cho việc hội nhập và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Kinh tế, năng lượng, quốc phòng: ba trụ cột hợp tác

Kim ngạch thương mại giữa hai nước dù chịu tác động từ biến động toàn cầu nhưng vẫn duy trì mức tăng trưởng ấn tượng. Riêng trong 5 tháng đầu năm 2024, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt gần 2 tỷ USD – tăng hơn 50% so với cùng kỳ năm 2023. Nga hiện là một trong những đối tác thương mại hàng đầu của Việt Nam tại khu vực châu Âu.

Về đầu tư, Nga có hơn 180 dự án tại Việt Nam với tổng vốn gần 1 tỷ USD, trong khi doanh nghiệp Việt Nam cũng đầu tư khoảng 3 tỷ USD vào thị trường Nga. Đặc biệt, lĩnh vực năng lượng – dầu khí là một trong những điểm nhấn hợp tác hiệu quả, với nhiều liên doanh đang hoạt động tích cực như Vietsovpetro – biểu tượng của tình hữu nghị Việt – Nga trong ngành dầu khí.

Quan hệ quốc phòng giữa hai nước có nền tảng truyền thống vững chắc và đang được mở rộng với nhiều dự án hợp tác quân sự, đào tạo sĩ quan và đối thoại an ninh. Nga là đối tác chiến lược quan trọng của Việt Nam trong hiện đại hóa quốc phòng và đảm bảo an ninh khu vực.

Khoa học, công nghệ và giao lưu nhân dân: bền bỉ, sáng tạo

Hợp tác khoa học – công nghệ giữa Việt Nam và Nga tiếp tục đạt nhiều kết quả tích cực. Các chương trình nghiên cứu chung, chuyển giao công nghệ, đặc biệt trong lĩnh vực năng lượng hạt nhân, nông nghiệp, y sinh và vật liệu mới, đang được hai bên triển khai mạnh mẽ.

Một minh chứng tiêu biểu là Trung tâm Nhiệt đới Việt – Nga, nơi đang thực hiện hàng loạt đề tài nghiên cứu ứng dụng phục vụ cả mục tiêu phát triển dân sự và quốc phòng.

Ngoài ra, dự án Trung tâm nghiên cứu khoa học và công nghệ hạt nhân đang được xúc tiến tại Việt Nam cũng là một biểu tượng mới của hợp tác công nghệ cao giữa hai nước.

Giao lưu nhân dân tiếp tục đóng vai trò gắn kết tinh thần giữa hai dân tộc. Hàng năm, các hoạt động văn hóa, triển lãm, ngày hội Nga tại Việt Nam và ngược lại được tổ chức đều đặn, góp phần tăng cường hiểu biết, củng cố tình cảm hữu nghị.

Bước tiến mới hướng tới tương lai

Năm 2024, Việt Nam và Nga kỷ niệm 30 năm ký Hiệp ước về những nguyên tắc cơ bản của quan hệ hữu nghị và 12 năm thiết lập Đối tác chiến lược toàn diện. Năm 2025, hai nước sẽ kỷ niệm 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao – một dấu mốc quan trọng để nhìn lại quá khứ và vạch ra lộ trình tương lai.

Hợp tác giáo dục, khoa học, kinh tế không chỉ là minh chứng cho mối quan hệ bền chặt, mà còn là nền tảng để xây dựng tương lai cùng phát triển. Trong bối cảnh thế giới biến động, mối quan hệ Việt – Nga cho thấy sự kiên định, linh hoạt và ngày càng thực chất, hiệu quả.

Sự hiện diện ngày càng đông đảo của sinh viên Việt Nam tại Nga, cùng các chương trình học bổng chính phủ và học bổng hiệp định, tiếp tục là minh chứng sống động cho tầm nhìn dài hạn trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực quốc tế giữa hai quốc gia. Đó không chỉ là sự đầu tư cho hiện tại, mà còn là sự chuẩn bị vững chắc cho một tương lai cùng phát triển, cùng thịnh vượng.