Cựu du học sinh và vai trò bền chặt trong quan hệ Việt – Nga

Dấu mốc lịch sử trong quan hệ Việt – Nga từ góc nhìn giáo dục

Ngay từ những ngày đầu sau khi Việt Nam giành độc lập, mối quan hệ với Liên Xô (nay là Liên bang Nga) đã nhanh chóng được thiết lập và phát triển. Ngày 22/9/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi mật điện tới lãnh đạo Liên Xô I. V. Stalin thông báo về sự ra đời của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Chỉ vài năm sau, Moskva chính thức công nhận chính phủ cách mạng Việt Nam và bắt đầu viện trợ nhiều mặt, đặc biệt trong lĩnh vực đào tạo cán bộ.

Việc hợp tác giáo dục được duy trì liên tục qua các giai đoạn lịch sử. Kể từ năm 1950 đến nay, hơn 50.000 cán bộ, chuyên gia, trí thức Việt Nam đã được đào tạo tại Liên Xô và sau này là Liên bang Nga, thông qua nhiều chương trình học bổng nga, học bổng hiệp định, học bổng chính phủ. Đây là những hạt giống đỏ trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước.

Thế hệ trí thức từ Liên Xô và những đóng góp to lớn cho Việt Nam

Sinh viên Việt Nam học tập tại Liên Xô những năm 70, 80 không chỉ tiếp thu tri thức khoa học – kỹ thuật tiên tiến mà còn thấm nhuần tư duy hệ thống, tác phong chuyên nghiệp và tinh thần kỷ luật cao. Sau khi trở về, họ đảm nhiệm nhiều vị trí lãnh đạo quan trọng trong các cơ quan Nhà nước, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp lớn.

Có thể kể đến những gương mặt tiêu biểu từng học tập tại Nga, như các nguyên thủ quốc gia, bộ trưởng, đại sứ và chuyên gia đầu ngành trong khoa học – công nghệ, kỹ thuật, quốc phòng. Nhiều người trong số họ tiếp tục giảng dạy, truyền đạt kiến thức, kinh nghiệm cho các thế hệ sinh viên Việt Nam. Họ không chỉ là sản phẩm của mối quan hệ giáo dục Việt – Nga, mà còn là minh chứng sống động cho sự thành công của chiến lược phát triển nguồn nhân lực bằng học bổng nga và du học nga.

Duy trì hợp tác giáo dục sâu rộng trong thời kỳ mới

Sau năm 1991, mặc dù bối cảnh chính trị – kinh tế thay đổi, nhưng Liên bang Nga vẫn tiếp tục duy trì và tăng cường hỗ trợ giáo dục cho Việt Nam. Hằng năm, Nga cấp hơn 250 suất học bổng chính phủ và học bổng hiệp định dành cho sinh viên Việt Nam theo học các chương trình đại học và sau đại học.

Hiện nay, hơn 350 thỏa thuận hợp tác giữa các trường đại học và học viện của hai nước đã được ký kết. Nội dung hợp tác tập trung vào trao đổi giảng viên, sinh viên, triển khai các dự án nghiên cứu chung và ứng dụng công nghệ kỹ thuật số vào giảng dạy. Đây là nền tảng vững chắc để thúc đẩy hợp tác giáo dục và đào tạo nhân lực chất lượng cao trong bối cảnh mới.

Sự tham gia tích cực của các trường đại học Nga trong hoạt động hợp tác, đặc biệt là những chương trình quảng bá tiếng nga, tăng cường giảng dạy tiếng nga tại Việt Nam, cho thấy cam kết của hai bên trong việc duy trì cầu nối giáo dục bền vững.

Tiếng Nga và vai trò lan tỏa của cựu sinh viên Việt Nam tại Nga

Một trong những định hướng đáng chú ý được chính Tổng thống Vladimir Putin nêu lên từ năm 2003 là phát triển các hội cựu sinh viên quốc tế từng học tại Nga. Đây không chỉ là kênh kết nối giữa các cá nhân từng học tập tại Nga, mà còn là lực lượng nòng cốt trong công tác đối ngoại nhân dân, quảng bá tiếng nga, văn hóa Nga và gìn giữ quan hệ hai nước.

Tại Việt Nam, nhiều diễn đàn dành cho cựu sinh viên Nga đã được tổ chức như Diễn đàn học viên nước ngoài tốt nghiệp các trường đại học Liên Xô và Nga (năm 2023 tại Hà Nội), hay các chương trình gặp mặt truyền thống đầu xuân. Qua các hoạt động này, mạng lưới cựu du học sinh Việt Nam ngày càng lớn mạnh, kết nối giữa các thế hệ, đồng thời tiếp tục lan tỏa tinh thần hữu nghị và tri thức Nga đến cộng đồng.

Những hoạt động này cũng góp phần thúc đẩy giới trẻ Việt Nam quan tâm hơn tới các chương trình học bổng nga, tìm kiếm cơ hội du học nga, học tiếng nga, khám phá văn hóa Nga – từ đó mở rộng cánh cửa hợp tác trong tương lai.

Hợp tác Việt – Nga: bền chặt trên nhiều lĩnh vực, gắn kết từ nền giáo dục

Ngoài giáo dục, hợp tác giữa hai nước còn lan tỏa mạnh mẽ trong các lĩnh vực kinh tế, quốc phòng, khoa học – công nghệ. Việt Nam và Nga duy trì nhiều cơ chế hợp tác song phương, đặc biệt là Ủy ban liên Chính phủ về hợp tác kỹ thuật quân sự. Các dự án như Trung tâm Nhiệt đới Việt – Nga hay Trung tâm Nghiên cứu khoa học và công nghệ hạt nhân là minh chứng cho hiệu quả của hợp tác thực chất và chiều sâu.

Đại sứ Nga tại Việt Nam Gennady Bezdetko từng khẳng định rằng, nền tảng vững chắc của mối quan hệ Việt – Nga chính là lòng tin, tình cảm hữu nghị truyền thống, và sự hợp tác toàn diện trong đó giáo dục – đào tạo đóng vai trò trung tâm.

Khẳng định đường lối đối ngoại trong chính sách giáo dục quốc tế

Nhìn từ góc độ chính sách, hợp tác giáo dục Việt – Nga phản ánh rõ tinh thần đối ngoại độc lập, tự chủ, hợp tác cùng phát triển mà Đảng và Nhà nước Việt Nam đã xác định tại Nghị quyết Đại hội XIII. Việc duy trì, mở rộng các chương trình học bổng nga, học bổng chính phủ và tăng cường dạy học tiếng nga là một phần quan trọng trong chiến lược phát triển nhân lực và hội nhập quốc tế của Việt Nam.

Đó không chỉ là câu chuyện về một chính sách đào tạo, mà là minh chứng cho sự trân trọng đối với tri thức, đối với những giá trị nhân văn và tinh thần “uống nước nhớ nguồn” được vun đắp qua nhiều thế hệ du học sinh Việt Nam tại Nga.