Việt Nam và Nga tăng cường hợp tác giáo dục, ưu tiên đào tạo nhân lực

Gần 75 năm gắn bó bền chặt trong giáo dục và đào tạo

Quan hệ hợp tác giáo dục giữa Việt Nam và Liên Xô trước đây, Liên bang Nga ngày nay là một trong những mối quan hệ bền chặt và lâu dài nhất trong lĩnh vực đối ngoại của ngành giáo dục Việt Nam. Ngay từ năm 1950, khi quan hệ ngoại giao chính thức được thiết lập, Việt Nam đã cử những sinh viên ưu tú đầu tiên sang học tập tại các trường đại học danh tiếng của Liên Xô.

Năm 1955, hai nước chính thức ký hiệp định đầu tiên về công tác đào tạo, mở ra giai đoạn hợp tác sâu rộng. Theo thống kê chưa đầy đủ của Bộ Giáo dục và Đào tạo, trong giai đoạn 1950–1991, Liên Xô đã đào tạo khoảng 52.000 công dân Việt Nam. Trong đó có hơn 30.000 người tốt nghiệp trình độ đại học, gần 3.000 tiến sĩ, hơn 200 tiến sĩ khoa học và hàng vạn công nhân kỹ thuật, giáo viên dạy nghề, thực tập sinh.

Đội ngũ trí thức này không chỉ đóng góp cho sự nghiệp xây dựng đất nước mà còn trở thành cầu nối hữu nghị vững chắc giữa hai dân tộc. Nhiều người trong số đó đã trở thành lãnh đạo cấp cao trong Đảng, Chính phủ, Quốc hội hoặc giữ vai trò chủ chốt trong các cơ sở nghiên cứu và giáo dục lớn của Việt Nam.

Duy trì các chương trình học bổng nga cho thế hệ mới

Sau khi Liên Xô tan rã, Liên bang Nga vẫn tiếp tục chính sách hỗ trợ giáo dục dành cho Việt Nam thông qua các hiệp định mới. Trong những năm gần đây, Nga đã tăng chỉ tiêu học bổng chính phủ dành cho Việt Nam, với con số ấn tượng: từ hơn 950 suất mỗi năm (giai đoạn 2018–2020) tăng lên 1.000 suất/năm kể từ 2021 đến nay.

Những suất học bổng Nga này bao gồm học phí, ký túc xá và hỗ trợ sinh hoạt phí, tạo điều kiện thuận lợi cho sinh viên Việt Nam học tập tại các trường đại học hàng đầu nước Nga. Đây là cơ hội đặc biệt cho những ai có nguyện vọng du học Nga, nhất là trong các lĩnh vực mà Nga có thế mạnh như khoa học cơ bản, kỹ thuật, công nghệ số, năng lượng, trí tuệ nhân tạo, hàng không, và nghệ thuật.

Không chỉ mang lại cơ hội học tập chất lượng, các chương trình học bổng này còn góp phần duy trì mối quan hệ gắn bó truyền thống giữa hai nước trong lĩnh vực đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Đẩy mạnh kết nối giữa các trường đại học Việt Nam và Nga

Bên cạnh việc tiếp nhận sinh viên Việt Nam qua học bổng, các trường đại học của hai nước cũng đẩy mạnh hợp tác trực tiếp thông qua ký kết hàng trăm văn bản hợp tác song phương trong vòng 10 năm trở lại đây. Những hợp tác này không chỉ dừng lại ở việc trao đổi sinh viên mà còn mở rộng sang các chương trình liên kết đào tạo, nghiên cứu chung và chia sẻ học liệu, phương pháp giảng dạy hiện đại.

Đặc biệt, Diễn đàn Hiệu trưởng các trường đại học Việt – Nga được tổ chức luân phiên là minh chứng cho sự phối hợp ngày càng sâu rộng giữa hai hệ thống giáo dục. Diễn đàn lần thứ nhất diễn ra tại Hà Nội năm 2019 và mới đây, diễn đàn lần thứ hai tổ chức tại Moskva tháng 4/2024, với sự tham gia của 21 trường đại học Việt Nam và 40 trường đại học Nga.

Tại đây, hàng loạt thỏa thuận hợp tác mới được ký kết, mở ra cơ hội thực tiễn cho các chương trình trao đổi giảng viên, sinh viên và nghiên cứu viên.
 

Thành lập mạng lưới đại học kỹ thuật và công nghệ thông tin

Một dấu ấn mới trong hợp tác giáo dục song phương là việc thành lập Mạng lưới các trường đại học kỹ thuật và Mạng lưới các trường đại học đào tạo về công nghệ thông tin – truyền thông giữa hai nước trong năm 2023.

Đây là nỗ lực nhằm thúc đẩy các dự án hợp tác thực chất trong đào tạo và nghiên cứu khoa học. Các trường đại học thành viên không chỉ chia sẻ thế mạnh mà còn phối hợp phát triển chương trình đào tạo chung, đồng tổ chức hội thảo khoa học, và cùng giải quyết các vấn đề mang tính chiến lược trong giáo dục kỹ thuật – công nghệ.

Hợp tác này sẽ đóng vai trò là xung lực quan trọng trong việc xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao, phục vụ trực tiếp cho yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam trong thời kỳ chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng.

Triển vọng từ hiệp định giáo dục mới và trung tâm Puskin

Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam của Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin cùng việc ký kết Hiệp định hợp tác trong lĩnh vực giáo dục đại học giữa hai nước được kỳ vọng sẽ mở ra một chương mới trong hợp tác giáo dục Việt – Nga.

Theo Cục trưởng Cục Hợp tác Quốc tế Phạm Quang Hưng, Việt Nam đặc biệt kỳ vọng vào việc Nga hỗ trợ nâng cấp Phân viện Puskin tại Việt Nam thành Trung tâm Puskin, trở thành đầu mối quảng bá văn hóa, ngôn ngữ và giáo dục Nga tại khu vực Đông Nam Á.

Điều này không chỉ có ý nghĩa đối với công tác giảng dạy tiếng Nga trong các trường học và đại học Việt Nam, mà còn là biểu tượng thể hiện chiều sâu quan hệ đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước.

Tiếp tục đầu tư vào thế hệ trí thức Việt Nam tương lai

Liên bang Nga luôn được xem là địa chỉ đáng tin cậy để Việt Nam gửi gắm sinh viên theo học, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu nhân lực trình độ cao ngày càng lớn. Hợp tác giáo dục không chỉ là trao đổi tri thức, mà còn là sự đầu tư lâu dài vào tương lai.

Từ các chương trình học bổng Nga, đến các mô hình hợp tác đại học và trung tâm ngôn ngữ – văn hóa, Việt Nam và Nga đang tiếp tục viết tiếp một chương mới trong mối quan hệ giáo dục truyền thống, hướng tới một tương lai hợp tác hiệu quả, toàn diện và sâu sắc hơn.