Cô giáo trường chuyên giữ lửa tiếng Nga suốt ba thập kỷ

Sinh ra tại làng Chuông (huyện Thanh Oai, Hà Nội), Lê Thị Hiền từng là học sinh chuyên Toán. Tuy nhiên, bước ngoặt đến vào năm lớp 10 khi cô không đỗ lớp chuyên Toán mà lại trúng tuyển tiếng Nga ở cả hai trường: chuyên Nguyễn Huệ và chuyên Hoàng Văn Thụ. Ban đầu chỉ xem đây là “kế hoạch B”, cô không ngờ rằng quyết định học tiếng Nga lại trở thành lựa chọn định mệnh.

Tại chuyên Hoàng Văn Thụ, Hiền lần đầu tiếp xúc với tiếng Nga trong môi trường học thuật nghiêm túc. Cô giáo chủ nhiệm không chỉ giỏi chuyên môn mà còn biết cách khơi gợi đam mê từ học sinh, thường dẫn các em đi xem phim, kịch Nga. Chính những trải nghiệm gần gũi, sâu sắc ấy đã gieo vào cô học trò 15 tuổi tình yêu đặc biệt với ngôn ngữ và văn hóa Nga.

“Lúc đó, tôi biết mình say tiếng Nga rồi và dứt khoát phải thi vào sư phạm. Tôi được truyền cảm hứng rất nhiều từ cô giáo chủ nhiệm”, cô Hiền hồi tưởng.

Giữ niềm tin giữa thời thế đổi thay

Năm 1990, đang là sinh viên khoa sư phạm tiếng Nga, cô Hiền được sang Liên Xô học một năm. Nhưng chỉ một tuần sau khi cô về nước, Liên Xô sụp đổ. Sự kiện này kéo theo sự suy giảm mạnh mẽ trong nhu cầu học và sử dụng tiếng Nga tại Việt Nam. Nhiều sinh viên như Hiền lâm vào cảnh thất nghiệp hoặc phải rẽ hướng.

Thấy trước khó khăn, cô quyết định học thêm tiếng Anh song song. Tuy nhiên, trong lòng luôn mong một ngày có thể trở lại với tiếng Nga. “Tôi tin tiếng Nga không chết. Chỉ là nó đang tạm thời bị lãng quên”, cô chia sẻ.

Năm 1997, cơ hội đến khi trường THPT chuyên Nguyễn Huệ tuyển giáo viên tiếng Nga. Dù biết tin muộn, thời gian chuẩn bị ngắn, cô vẫn mạnh dạn ứng tuyển và trở thành giáo viên duy nhất dạy tiếng Nga tại trường vào thời điểm đó.

Dạy tiếng Nga bằng văn hóa và sự trải nghiệm

Không giống những tiết học ngữ pháp khô cứng, lớp học tiếng Nga của cô Hiền luôn tràn đầy màu sắc văn hóa Nga – từ vở kịch Trái tim Danko, đến các hoạt động vẽ tranh, đọc văn học, tổ chức ngoại khóa. Quan điểm của cô rõ ràng: "Học ngôn ngữ là học để sử dụng, và để sử dụng được, học sinh cần cảm thấy yêu và gắn bó với nền văn hóa ấy".

Để tổ chức một vở kịch tiếng Nga trong giờ học, cô phải lên kế hoạch cả tuần: chia nhóm, hướng dẫn luyện phát âm, biểu cảm, dàn dựng sân khấu… Cô tận dụng các giờ ngoại khóa để không bị gò bó thời gian. Với cô, sự náo nhiệt trong lớp học không phải là điều tiêu cực. “Lớp học ồn không đồng nghĩa với học kém. Quan trọng là học sinh lĩnh hội được gì từ tiết học”, cô nói.

Không chỉ chú trọng kỹ năng giao tiếp, cô Hiền còn giúp học sinh phát triển tư duy phản biện. Cô thích khi học trò đặt câu hỏi, phản biện hoặc chỉ ra lỗi sai của mình. “Tôi muốn mình là người gợi mở, không chỉ truyền đạt kiến thức”, cô chia sẻ.

Giữ nghề, giữ lửa và giữ tiếng Nga

Năm đầu tiên giảng dạy tại Nguyễn Huệ, cô Hiền đã bồi dưỡng được 6 học sinh đạt giải học sinh giỏi quốc gia. Suốt hơn 25 năm, cô kiên định với lựa chọn, góp phần đưa hàng trăm học sinh đến gần hơn với nước Nga qua những chương trình học bổng hiệp định, học bổng chính phủ Nga, hay đơn giản là nuôi dưỡng niềm yêu thích một ngoại ngữ tưởng như đã bị lãng quên.

Dù tiếng Nga không còn là môn học “hot” như tiếng Anh, Hàn hay Trung, cô Hiền vẫn giữ được “lửa” trong công việc. Cô hiện là giáo viên tiếng Nga lâu năm nhất tại trường THPT chuyên Nguyễn Huệ, đồng thời là một trong số ít giáo viên cả nước còn giảng dạy bộ môn này.

Thầy Nguyễn Hoàng Kim – Hiệu trưởng nhà trường – đánh giá cao sự tâm huyết của cô: “So với tiếng Anh hay Pháp, tiếng Nga ít người học hơn rất nhiều. Nhưng cô Hiền vẫn luôn hăng say, giữ vững chất lượng chuyên môn, thường xuyên có học sinh đoạt giải quốc gia. Đó là điều tôi rất trân trọng”.

Niềm tin của người giữ cánh cửa nước Nga

Theo thống kê của Bộ Giáo dục & Đào tạo, tiếng Nga hiện chỉ còn được giảng dạy tại hơn 10 trường phổ thông ở 10 tỉnh, thành phố. Ngay tại THPT chuyên Nguyễn Huệ, số học sinh học tiếng Nga chỉ bằng 1/23 số học sinh học tiếng Anh.

Tuy nhiên, cô Hiền chưa từng có ý định từ bỏ. “Dù mỗi khóa chỉ có vài học sinh chọn tiếng Nga, tôi vẫn thấy vui. Còn học sinh thì tôi còn dạy”, cô khẳng định. Cô xem tiếng Nga như sợi dây gắn bó suốt đời: mang lại những chuyến đi, một công việc ý nghĩa, và trên hết là tình cảm quý báu từ bao thế hệ học trò.

“Cho chọn lại, tôi vẫn chọn nghề giáo. Nếu có cuộc đời thứ hai, tôi vẫn dạy tiếng Nga, dù lớp chỉ còn một học sinh”, cô Hiền khẳng định.

Một phần quan trọng của hành trình du học Nga

Cô Hiền không chỉ là người thầy mà còn là cầu nối cho nhiều thế hệ học trò tiếp cận với các chương trình du học Nga, đặc biệt là các học bổng chính phủ Nga, học bổng hiệp định và cơ hội học tập tại các trường đại học hàng đầu như MGU, HSE, SPbU... Nhờ sự hướng dẫn tận tình của cô, nhiều học sinh đã giành học bổng và có cơ hội tiếp cận môi trường giáo dục đậm chất khoa học, văn hóa và nghệ thuật của nước Nga.

Việc giữ gìn và phát triển môn học tiếng Nga không chỉ có ý nghĩa với ngành giáo dục mà còn góp phần duy trì mối quan hệ truyền thống giữa Việt Nam và Liên bang Nga. Và chính những người giáo viên như cô Hiền – bằng tình yêu bền bỉ, lặng lẽ – đã trở thành “cánh tay nối dài” của mối quan hệ ấy qua từng bài giảng, từng lứa học sinh.